Kalendarz wydarzeń
Listopad 2017
PnWtŚrCzPtSoNd
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   

Partnerzy

GARR SA
GAPP SA
FGRN SA

Praca na więcej niż jeden etat


Porady ekspertów | Zarządzanie 2008-08-14 07:49:39

Artykuł archiwalny
Ten artykuł jest starszy niż 12 miesięcy.

Coraz częściej zdarza się, że pracownik podejmuje jednocześnie dodatkowe zatrudnienie u innego pracodawcy, a czasami dostaje od swojego przełożonego propozycję równoczesnej pracy na umowę zlecenie lub nawet na umowę o pracę. Czy takie rozwiązanie jest dopuszczalne? Czy można podpisać drugą umowę z tym samym pracodawcą?

Nie ma przepisów, które zabraniałyby pracownikowi zatrudnionemu na podstawie stosunku pracy podjęcia dodatkowego zatrudnienia (u dotychczasowego lub nowego pracodawcy) czy otwarcia i prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Przy czym, poza pewnymi wyjątkami, świadczenie dodatkowej pracy nie wymaga uzyskania wcześniejszej zgody od macierzystego pracodawcy.

Jedna czy dwie umowy o pracę?

Ze względu na konieczność przestrzegania przepisów prawa pracy dotyczących ochrony interesów pracownika (chodzi głównie o zachowanie dobowego i tygodniowego czasu pracy oraz odpoczynku) mogłoby się wydawać, że z jednym pracodawcą możliwe jest zawarcie tylko jednej umowy o pracę. Zwraca na to uwagę również Sąd Najwyższy, który w swoim wyroku z 14 lutego 2002 r. (I PKN 876/00,OSNPiUS 2004/4/60) orzekł, że: „W razie wykonywania na rzecz pracodawcy kilku rodzajów pracy podporządkowanej należy domniemywać, że strony łączy jeden stosunek pracy. Przy wykonywaniu na rzecz tego samego pracodawcy nawet kilku rodzajów podporządkowanej pracy domniemanie przemawia za istnieniem jednego stosunku pracy, choćby charakteryzującego się odpowiednio złożoną konstrukcją przedmiotu zobowiązania i struktury swojej treści”. Dotyczy to nie tylko pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę, ale także na innych podstawach prawnych.

W przepisach Kodeksu pracy nie ma wyraźnego zakazu zawierania dwóch umów o pracę z jednym pracownikiem. Jednak zawarcie z nim drugiej umowy jest dopuszczalne tylko w przypadku, gdy rodzaj pracy jest wyraźnie inny niż uzgodniony i wykonywany w podstawowym czasie pracy. W przeciwnym razie pracodawca narusza przepisy o czasie pracy, w szczególności te o pracy w godzinach nadliczbowych. Pracodawca powinien też pamiętać o prawie pracownika do gwarantowanego odpoczynku dobowego i tygodniowego. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 1969 r. (syg. III PZP 1/69) oraz wyrokiem SN z 8 stycznia 1981 r. (sygn. II URN 186/80), pracodawca zawierający drugą umowę z jednym pracownikiem ma obowiązek powierzyć mu wykonywanie innej rodzajowo pracy, niż tej, która przewidziana jest w pierwszej umowie o pracę, przy czym nie może dopuścić się naruszenia przepisów o czasie pracy oraz o wynagrodzeniu w godzinach nadliczbowych. Oprócz tego zobligowany jest zadbać o przestrzeganie norm dotyczących dobowego i tygodniowego odpoczynku pracownika. Nie może zmierzać do obejścia przepisów o wynagrodzeniu za godziny nadliczbowe.

Dla przykładu możliwe jest zatrudnienie jednej i tej samej osoby jednocześnie np. na 0,5 etatu (lub 0,75 etatu) na stanowisku Specjalisty ds. sprzedaży i dodatkowo na 0,5 etatu (lub 0,25 etatu) na stanowisku Specjalisty ds. marketingu. W takiej sytuacji jednoczesne zawarcie dwóch stosunków pracy jest dozwolone, ponieważ są spełnione ww. warunki: praca jest inna rodzajowo, normy czasu pracy oraz odpoczynku nie są przekroczone, zachowane są także przepisy o wynagrodzeniu w godzinach nadliczbowych.

Obowiązki pracodawcy związane z drugą umową

Zatrudnienie jednego pracownika na podstawie dwóch umów o pracę wiąże się z podwójnymi obowiązkami dla pracodawcy. Mianowicie musi przede wszystkim pamiętać o badaniach lekarskich i szkoleniach bhp (osobno dla każdej z umów). Zgodnie bowiem z art. 229 § 4 K. p. pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Świadczenie pracy, innej rodzajowo, w ramach drugiego stosunku pracy wymaga osobnego orzeczenia lekarskiego. Pracownik będzie zatem otrzymywał dwa zaświadczenia lekarskie osobne dla każdego stosunku pracy.
Przed dopuszczeniem pracownika do pracy na określonym stanowisku pracodawca musi przeszkolić go w zakresie bhp i zapoznać z przepisami i zasadami bhp dotyczącymi wykonywanych przez niego prac (art. 2373 i 2374 K. p.). Jest również zobowiązany do przekazania mu informacji o ryzyku zawodowym i zasadach ochrony przed zagrożeniami (art. 226 K. p.).

Pracodawca musi wypełnić wszystkie obowiązki związane z przyjęciem danej osoby na stanowisko pracy (tak, jakby zatrudniał nową osobę). Ma więc obowiązek przekazania pracownikowi na piśmie informacji o: obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia, prawie do urlopu wypoczynkowego i wymiarze tego urlopu, długości okresu wypowiedzenia umowy i innych (art. 29 K. p.).

Pracodawca jest zobowiązany również do prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy. Może zatem założyć oddzielne akta osobowe pracownika (czyli założyć drugą teczkę akt pracowniczych), aby łatwiejsze było rozdzielenie praw i obowiązków dla każdej ze stron wynikających z każdego ze stosunków lub odrębnie gromadzić dokumenty z każdego stosunku pracy (w tej samej teczce). Jest zobligowany do prowadzenia rozliczenia i ewidencji czasu pracy, w celu prawidłowego ustalenia wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą (np. dodatek za godziny nadliczbowe, za pracę w nocy, dodatek stażowy) dla każdego ze stosunków pracy (art. 149 § 1 K. p.). Wynagrodzenie musi być liczone osobno dla każdego stosunku pracy i podlega odrębnej ochronie, np. przed potrąceniami.

Oddzielnie z każdego stosunku pracy powinien też być obliczany ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, a także odprawy i odszkodowania - jeśli przysługiwałaby z obydwu stosunków pracy, świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (jeśli jest prowadzony w firmie) i inne świadczenia, do których pracownik jest uprawniony (np. pracownik zatrudniony na podstawie dwóch umów o pracę, z którym pracodawca rozwiązał stosunki pracy, w związku z przejściem na emeryturę ma prawo do dwóch odpraw emerytalnych).

W związku z dodatkowym zatrudnieniem pracownik otrzymuje również prawo do wszystkich uprawnień pracowniczych, a więc do urlopu wypoczynkowego, bezpłatnego, okolicznościowego, macierzyńskiego, wychowawczego, innych uprawnień związanych z rodzicielstwem, wynagrodzenia i zasiłku za czas niezdolności do pracy z powodu choroby, wyposażenia w odzież roboczą i obuwie robocze.

Na przykład:
Pracownikowi z 15 – letnim ogólnym stażem pracy zatrudnionemu na pełen etat przysługuje 26 dni urlopu w ciągu roku kalendarzowego. Ile dni urlopu przysługiwałoby mu w przypadku, gdyby wykonywał pracę u jednego pracodawcy na podstawie dwóch stosunków pracy (na 3/4 etatu i na 1/4 etatu)?
Z każdej umowy zachowuje prawo do urlopu wypoczynkowego. Z pierwszej przysługuje pracownikowi 20 dni urlopu (3/4 x 26 dni = 19,5 dnia, po zaokrągleniu 20 dni), a z drugiej 7 dni (1/4 x 26 dni = 6,5 dnia, po zaokrągleniu 7 dni).

Umowy rozwiązywane są również oddzielnie. Wypowiedzenie jednego stosunku pracy nie jest równoznaczne z wypowiedzeniem obu. Odrębnie naliczany jest w takiej sytuacji okres wypowiedzenia.

Dodatkowa praca u innego pracodawcy lub działalność gospodarcza

Przepisy prawa pracy nie zabraniają również jednoczesnego świadczenia pracy u dwóch pracodawców. Może to być nawet praca na dwa pełne etaty. Wszystko zależy bowiem od chęci oraz stanu psychicznego i fizycznego pracownika. Będzie on miał po prostu do dyspozycji mniej czasu na odpoczynek. Zgodnie z art. 132 § 1 K. p. pracownikowi przysługuje w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, jeżeli pracuje on w podstawowym systemie przy ośmiogodzinnym czasie pracy. Wolnym czasem pracownik może dysponować według uznania tzn. może podjąć dodatkowe zatrudnienie u innego pracodawcy.

Świadczenie pracy dodatkowej w nowej firmie nie wymaga uzyskania zgody od dotychczasowego pracodawcy, chociaż są pewne wyjątki np. ustawa z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 86, poz. 953 z późn.zm.). Z drugiej jednak strony nie ma pełnej dobrowolności co do rodzaju dodatkowej pracy lub działalności. Zgodnie bowiem z art. 100 § 2 pkt 4 K. p. pracownik jest obowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Nie powinien zatem podejmować dodatkowej pracy lub działalności konkurencyjnej dla pracodawcy, która mogłaby narazić tego ostatniego na szkodę. Aby zabezpieczyć się przed takim przypadkiem można podpisać z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji. Niekiedy dodatkowe ograniczenia wynikają również z przepisów szczególnych np. z ustawy o czasie pracy kierowców (ustawa z 16 kwietnia 2004 r., Dz.U. Nr 92, poz. 879).

Nie ma jednak innego zakazu broniącego pracownikowi w czasie trwania stosunku pracy podjęcia pracy lub działalności w innych formach i zakresie niż taka, która byłaby wobec pracodawcy konkurencyjna i mogłaby narazić go na szkodę.

Masz pytanie dotyczące uzyskania dotacji z UE? Zadaj pytanie na forum naszym specjalistom.
Tagi: przedmiot świadczenia umowy ewidencja sąd ryzyko wyrok rzecz 2004 stanowisko godzina urlop ochrona przepisy warunek wymiar dokument firma praca rok prawo ustawa pracownik informacja fundusz działalności osoba umowa cel pracodawca termin zasada przypadek należy system działalność
Źródło: egospodarka.pl
Opracowano we współpracy z:
Górnośląska Agencja Rozwoju Regionalnego SA
http://garr.pl
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego
Logo PO KL Logo UE