Nowelizacja ustawy o rachunkowości - dużo ważnych zmian dla księgowych
Wiadomości | Finanse 2008-04-28 11:03:48
Uproszczenie zasad rozliczania transakcji w walutach obcych, poszerzenie odpowiedzialności rady nadzorczej - to niektóre ze zmian wprowadzonych do ustawy o rachunkowości. Nowości jest sporo.
Część z nich obowiązywać będzie już 2 maja. Są ważne dla osób, które będą przygotowywać sprawozdania za rok obrotowy rozpoczynający się w 2008 roku.
Większość zmian wchodzi w życie 1 stycznia 2009 roku. Będą więc miały zastosowanie do sprawozdań finansowych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2009 roku.
Nowe rozwiązania można podzielić na trzy kategorie.
Pierwsza część to zmiany mające na celu doprecyzowanie niektórych pojęć bądź dostosowanie ich do zmieniających się realiów gospodarczych. Najważniejsze z nich to:
- uściślenie ustawowego pojęcia inwestycji w nieruchomości oraz jednoznaczne określenie poziomu rachunku i strat, na jakim ma być ujmowany wynik z ich zbycia ( są to pozostałe koszty i przychody operacyjne; ich definicja również została pod tym kątem zmieniona);
- zmiana modelu rozliczenia przeszacowania inwestycji w nieruchomości i wartości niematerialne i prawne. Zmiany ich wartości godziwej lub rynkowej będą odnoszone nie na dobro albo w ciężar kapitału z aktualizacji wyceny, lecz bezpośrednio w ciężar kosztów bądź na dobro przychodów finansowych. Po tym katem odpowiednio zmieniony został też przepis określający wynik operacji finansowych;
- zmiana sposobu wykazywania dopłat do cen sprzedaży - będą wykazywane nie na poziomie pozostałych przychodów operacyjnych, lecz jako przychody ze sprzedaży podstawowej ( co notabene będzie zgodne z ekonomiczną treścią zdarzenia);
- modyfikacja zasad ujomowania w księgach operacji wyrażonych w walucie obcej - jeśli nie będzie zasadne zastosowanie kursu faktycznego ( np. przejętego przez bank obsługujący transakcję), wówczas do ujęcia operacji będzie stosowany kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień przeprowadzenia operacji ( np. powstania zobowiązania, zarachowania należności w walucie obcej). W efekcie skorygowania tych zasad ujmowania operacji wyrażonych w walutach obcych dla celów bilansowych będzie zasadniczo zbieżne z uregulowaniami ustaw o CIT i o PIT;
- rozszerzenie katalogu zdarzeń zwalniających z obowiązku zamykania i otwierania ksiąg rachunkowych. Przykładowo można będzie nie zamykać i nie otwierać ksiąg rachunkowych w przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową ( dotychczas można było tego nie robić tylko w przypadku przekształcania spółki osobowej bądź cywilnej w inną spółkę osobową);
- doprecyzowanie sposobu kwalifikacji i wykazywania w pasywach rezerw na przyszłe świadczenia pracownicze;
- przyjęcie zasady, że odpisy z wyniku finansowego bieżącego roku obrotowego, w tym także odpisy z zysku ( np. zaliczki na dywidendy) uznaje się za śródroczny podział wyniku finansowego ( wpłynie to na prezentację dokonanych wypłat np. w śródrocznych sprawozdaniach finsnowych).
Druga grupa to zmiany, które mają dostosować nasze prawo bilansowe do przepisów unijnych. Chodzi o zgodność z dyrektywami:
- 78/660/EWG w sprawie rocznych jednostkowych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek,
- 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych,
- 86/635/EWG w sprawie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych,
- 91/674/EWG w sprawie rocznych i skosolidowanych sprawozdań finansowych zakładów ubezpieczeń.
Na szczególną uwagę zasługują tu dwie kwestie:
- rozszerzenie zakresu informacji ujawnianych w opisowej części sprawozdania finansowego, jaką jest informacja dodatkowa. Wprowadzono tu obowiązek poinformowania o:
- istotnych transakcjach i ich wartości, zawartych przez jednostkę na innych warunkach niż rynkowe, jeśli stroną jest podmiot powiązany ( ustawa szczegółowo określa krąg takich podmiotów i osób),
- wynagrodzeniu biegłego rewidenta (lub podmiotu uprawnionego), jakie zostało wypłacone lub jest należne za rok obrotowy z podziałem na zapłatę za obowiązkowe badanie sprawozdania finsnowego, usługi doradztwa podatkowego oraz inne;
Informacje te będą musiały być podawane już w sprawozdaniach finansowych za rok obrotowy rozpoczynający się w roku 2008.
- wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności zarządu i osób zasiadających w radzie nadzorczej bądź innym organie nadzorującym spółkę za szkodę wyrządzoną przez działanie lub zaniechanie stanowiące naruszenie obowiązku zapewnienia, aby sprawozdanie finansowe i sprawozdanie z działalności spełniały wymagania stawiane przez ustwę o rachunkowości.
Istotne novum stanowi również adresowany do spółek, których papiery wartościowe zostały dopuszczone do obrotu na jednym z rynków regulowanych Europejskiego Obszaru Gospodarczego, wymóg ujomowania w sprawozdaniu z działalności jednostki tzw. zasad ładu korporacyjnego. Obowiązek ten będzie również dotyczył sprawozdań finansowych ( sprawozdań z działalności) za rok obrotowy rozpoczynający się w bieżącym roku.
Trzecia kategoria to zmiany wprowadzające ułatwienia dla małych i średnich podmiotów, czyli tych, które nie podlegają obowiązkowemu audytowi. Umożliwiono im stosowanie uproszczenia w które nie podlegają obowiązkowemu audytowi. Umożliwiono im stosowanie uproszczenia w kalkulowaniu kosztu własnego wytworzenia wyrobów. Będą mogły odstąpić od ustalania tzw. normalnego poziomu wykorzystaniania zdolności produkcyjnych i dzielenia kosztów pośrednich na uzasadnione i ponadnormatywne. Wszystkie pośrednie koszty produkcji mozna będzie alokować na produkt, przy czym produkty ( także w toku) nie będą mogły w bilansie być wycenione wyżej niż w cenie sprzedaży netto.
To oczywiście nie wszystkie nowości wprowadzone przez nowelizację. Warto też wspomnieć o zmianach w metodologii konsolidowania sprawozdań finansowych, połączoncyh z modyfikacją niektórych definicji ( zmiany te mają również wpływ na określenie składu grup kapitałowych). Wprowadzone zostały też pewne szczególne uregulowania odnoszące się do jednostek obowiązanych do stosowania MSR ( np. regulacje dotyczące zaprzestania ich stodowania).
Poza tym do ustawy włączono przepisy o usługowym prowadzeniu ksiąg rachunkowych ( rozdział 8a), przy okazji je zmieniając.
Autor jest biegłym rewidentem współpracującym z TPA Horwath Horodko Audit Poznań
Źródło: Rzeczpospolita
